Sectordag Boektopia: samen bouwen aan de toekomst van de boekenwereld
Op 13 november was ik samen met mijn collega Gregory Vetters te gast op de sectordag tijdens Boektopia in Antwerpen. Een gezamenlijk initiatief van Boektopia, het BoekenOverleg en de stad Antwerpen. Tijdens deze dag stond natuurlijk één centrale vraag centraal: hoe stellen we de toekomst van onze sector veilig?
Marcel Van Denken
Sales Director bij Crius Group
Het moment en de locatie waren alvast goed gekozen. Het blijft bijzonder om te zien (zeker als Nederlander) hoe een congrescentrum wordt omgetoverd tot één grote boekenwinkel, waar bovendien heel wat meer te beleven valt. Ook het inhoudelijke programma waarvoor we naar Antwerpen waren gekomen, was veelbelovend.
Tijdens de verschillende sessies in de Green Room en aan de thematafels kwamen tal van uitdagingen aan bod. Zelf was ik bijzonder gecharmeerd door de keynote van Jeroen Dera. Waarom, hoor ik je denken? Wel, in zijn presentatie wist hij haarfijn uit te leggen waar het probleem precies zit. Maar daar bleef het niet bij: hij kwam ook met concrete en soms verrassende initiatieven om het tij te keren.
Wat is nu precies het probleem?
Het zal je vast niet onbekend voorkomen: jongeren lezen te weinig, en dat is zorgwekkend. Volgens de PISA-cijfers (Programme for International Student Assessment) gaat het in Nederland en Vlaanderen zo sterk achteruit dat steeds meer jongeren moeite hebben met taal. Dat bemoeilijkt niet alleen hun schoolcarrière, maar ook hun functioneren in de maatschappij.
Voor dit probleem bestaan verschillende oplossingen. In zijn presentatie kwamen drie belangrijke thema's naar voren: Beleid, Bruggen bouwen en Beeldvorming.
1. Beleid
De eerste en meest voor de hand liggende oplossing is beleid. Scholen moeten structureel meer aandacht en tijd vrijmaken voor het lezen van boeken. Uiteraard mag dat niet ten koste gaan van andere vakken. Integendeel: onderzoek toont aan dat lezen ook bijdraagt aan onder meer het concentratievermogen. Een echte win-win, zou je zeggen!
2. Beeldvorming
Het thema beeldvorming is een stuk complexer. Aan de hand van concrete voorbeelden op sociale media liet Jeroen zien op welke manier jongeren vandaag worden aangesproken om te lezen. Die communicatie blijkt vaak behoorlijk eenzijdig. Zo richt de beeldvorming zich vooral op een jong, vrouwelijk publiek. Mannelijke of meer jongensgerichte rolmodellen ontbreken vaak, net als kleuren en stijlen die een breder publiek aanspreken.
Gelukkig kwamen er ook inspirerende voorbeelden aan bod, onder meer uit de bibliotheeksector, die er wél in slagen om verschillende doelgroepen aan te spreken.
3. Bruggen bouwen
Het derde thema vond ik persoonlijk misschien wel het interessantste: bruggen bouwen. Boeken en literatuur zijn niet voor iedereen even toegankelijk. Vooral mensen uit sociaal kwetsbare groepen vinden niet altijd gemakkelijk hun weg naar boeken en lezen.
Door content te creëren die ook deze doelgroepen aanspreekt en samen te werken met de juiste organisaties en instellingen, valt er nog een wereld te winnen.
Wat neem ik hieruit mee?
Om te beginnen hoort hier natuurlijk een kleine disclaimer bij: bovenstaande is mijn eigen, vereenvoudigde weergave van het verhaal zoals ik het heb gehoord en geïnterpreteerd.
Maar één ding is duidelijk: in de strijd tegen de digitale schermen (volgens Jeroen besteden we daar maar liefst 22 keer meer tijd aan dan aan boeken!) zijn er nog heel wat mogelijkheden om het tij te keren.
Daarnaast wil ik graag nog iets anders aanstippen. Ik bezoek regelmatig congressen binnen de uitgeefsector en merk dat het bij de strijd tegen ontlezing vrijwel uitsluitend over jongeren gaat. Begrijpelijk, want daar wordt de basis gelegd. Maar laten we vooral niet vergeten dat lezen op elke leeftijd gestimuleerd kan worden.
Wie tijdens Boektopia rondloopt, ziet heel wat ouders met kinderen die zichtbaar genieten van alles wat er te beleven valt. Kinderen worden er vanuit alle mogelijke hoeken aangemoedigd om boeken te ontdekken en te lezen.
Daarom een warme oproep aan onze prachtige sector: kijk verder dan leeftijd alleen en grijp elke kans aan om mensen aan het lezen te krijgen!